Коллиер булан, Баруун Австрали

Австралийн Баруун Австралид байрлах Кимберлигийн бүсийн алслагдсан баруун хойд хэсэгт Коллиер булан нь Энэтхэгийн далайн гайхамшигтай давалгаа, хаврын давалгааны үед 11 метрт хүрч, дэлхий дээрх хамгийн том давалгаануудын нэгийг үүсгэдэг газар юм. Энэ өргөн, гүехэн булан нь мангров модоор хүрээлэгдсэн бөгөөд Кимберлигийн эртний элс чулууны өндөрлөгүүдээр хамгаалагдсан, Хоризонтал усыг агуулдаг — Монтгомери уулсын хоёр завсраар давалгааны дээд доод үеийн усны их хэмжээний урсгал гарч, Дэвид Аттенборогийн хэлснээр "дэлхийн хамгийн агуу байгалийн гайхамшигуудын нэг" гэж тодорхойлсон үзэгдлийг бий болгодог.

Коллиер буланы онцлог нь давалгааны хэт их байдлаар тодорхойлогддог. Давалгааны доод үед булан нь асар том шавар талбайг ил гаргаж, давстай крокодилууд наранд биеэ нааж, нүүдлийн шувууд мянга мянгаараа хооллодог. Давалгааны дээд үед энэ л газар нь хэтийн хязгаар хүртэл үргэлжилсэн усны хуудас болж хувирдаг. Хоризонтал усыг Талбот буланд тохиолддог бөгөөд эртний кварцит чулууны параллель өндөрлөгүүдийн нарийн завсруудаар давалгааны урсгалыг чиглүүлж, зогссон давалгаа, эргэлдэж буй ус, хоёр талын усны түвшний ялгааг бий болгож, оргил давалгааны үед дөрвөн метр хүртэл хүрч чадна.

Горизонталь усыг завиар туулан явах нь Австралийн хамгийн сэтгэл хөдөлгөм адал явдлуудын нэг юм. Усны урсгал нарийн завсраар — хамгийн том нь ойролцоогоор хорин метр өргөн, хамгийн жижиг нь арван хоёр метр — хүчтэй урсгалд ороход завь нь арван таван зангилаа хүртэлх хурдтай урсгалыг эсрэг чиглэлд туулж, жинхэнэ аюултай байдлыг тойрон хүрээлсэн байгалийн гайхамшигтай үзэмжтэй хослуулан сэлж явдаг. Дэлхийн хамгийн эртний ил гарсан чулуулгуудын нэг болох (ойролцоогоор 1.8 тэрбум жилийн настай) хүрээлэн буй хаднууд нь бараг төсөөлшгүй эртний геологийн фон болж өгдөг.

Коллиер булангийн далайн орчин нь хэт их усны урсгалд дасан зохицсон амьдралын гайхамшигтай төрөл зүйлийг дэмждэг. Хумбэк китүүд нь 6 сараас 11 сар хүртэл Кимберлигийн эргийн усанд цуглаж, энэ нь Өмнөд бөмбөрцгийн хамгийн том төллөх газар болдог. Давстай аллигаторууд нь мангровын системд оршин суудаг бөгөөд шавар хөрс нь асар том шавар хавчнуудын тоог дэмжиж, тэдгээрийн амттай, бат бөх мах нь Кимберлигийн агуу хоолны шагнал болдог. Дугонгууд нь гүехэн хэсгүүдэд усны ургамал идэж, китийн акулууд улирлын чанартайгаар зочилдог.

Коллиер булан нь зөвхөн завь эсвэл усны онгоцоор очих боломжтой — хэдэн зуун километрийн зайд зам байхгүй. Кимберлигийн эргийн маршрутуудыг явуулдаг экспедицийн круизын хөлөг онгоцууд нь Хоризонтал унааг онцлох туршлага болгон санал болгодог. Дерби болон Брумээс үзэмжит нислэгүүд болон адал явдалт аяллууд мөн зохион байгуулагддаг. Зочлох хамгийн тохиромжтой цаг нь 5-р сараас 10-р сар хүртэлх хуурай улирал бөгөөд энэ үед цаг агаарын нөхцөл хамгийн тогтвортой байдаг. Хаврын давалгаа нь ойролцоогоор хоёр долоо хоног тутамд тохиолдож, хамгийн драматик унааны эффектийг бий болгодог.