Schollartkanaal, Antarctica

Het Schollaertkanaal — een brede doorgang die Brabant Island scheidt van Anvers Island in de Palmerarchipel van het Antarctisch Schiereiland — is een van de meest frequent bevaren waterwegen in expeditiecruises naar Antarctica, en een van de meest schilderachtig belonende. Dit kanaal, dat typisch bezaaid is met ijs maar tijdens de zuidelijke zomer begaanbaar is, biedt een grandioze processionele toegang tot het hart van de meest spectaculaire landschappen van het Antarctisch Schiereiland, met gletsjerachtige pieken die aan weerszijden oprijzen tot hoogtes van meer dan tweeduizend meter.

Het kanaal is vernoemd naar Joseph Schollaert, een Belgische politicus, wat de sterke Belgische connectie met deze regio van Antarctica weerspiegelt — het was de Belgische Antarctische Expeditie van 1897-1899, geleid door Adrien de Gerlache aan boord van de Belgica, die als eerste veel van de waterwegen in de Palmerarchipel verkende en in kaart bracht. De expeditie, die Roald Amundsen als eerste stuurman en Frederick Cook als scheepsarts omvatte, was de eerste die de winter in de Antarctische wateren doorbracht — een ongeplande en aangrijpende ervaring die de geestelijke gezondheid en overlevingsvaardigheden van de bemanning op gelijke wijze op de proef stelde.

Het oversteken van het Schollaertkanaal per schip is een meesterwerk van Antarctische schoonheid. Brabant Island, aan de westzijde, presenteert een muur van met ijs bedekte bergen die tot de meest zwaar gegletsjerde in de Palmer-archipel behoren — enorme ijswatervallen storten van hoge pieken naar de waterlijn in bevroren rivieren van samengeperst ijs. Anvers Island, aan de oostzijde, herbergt het Palmer Station van de Verenigde Staten, een van de weinige permanent bemande onderzoeksbases op het Antarctisch Schiereiland. De wateren ertussen zijn constant in beweging met ijsbergen — van kleine growlers die nauwelijks de oppervlakte doorbreken tot torenhoge tabulaire bergen die het schip doen verbleken.

De fauna in het Schollaertkanaal weerspiegelt de opmerkelijke mariene productiviteit van het Antarctisch Schiereiland. Bultruggen, aangetrokken door de rijke krillzwermen die opbloeien in de voedingsrijke wateren, worden vaak waargenomen — hun spuit en af en toe een sprongetje bieden dramatische tegenhangers voor het ijs- en berglandschap. Luipaardseals rusten op ijsschotsen, hun slanke vormen en roofzuchtige alertheid herinneren eraan dat dit een functioneel ecosysteem is en geen bevroren museum. Chinstrap- en gentoo-pinguïns duiken door het ruwe ijs, en af en toe komt een Antarctische dwergvinvis kort boven water voordat hij weer verdwijnt in het donkere, koude water.

De Schollaert Channel wordt op vrijwel alle expeditiereizen naar het Antarctisch Schiereiland bevaren, meestal tijdens vaartochten vanuit Ushuaia die de Drake Passage oversteken om het Schiereiland te bereiken. Het cruiseseizoen loopt van november tot maart, met de maanden december tot februari die de meest betrouwbare omstandigheden bieden. Het weer en de ijsomstandigheden in het kanaal zijn variabel — mist, sneeuwbuien en verschuivend ijs kunnen de doorgang binnen enkele uren transformeren van kristalhelder naar sfeervol en uitdagend. De Schollaert Channel is geen bestemming, maar een reis — een doorgang door het Antarctische landschap die de capaciteit van het continent belichaamt om het menselijke gevoel van schaal te overweldigen en het geklets van het alledaagse bewustzijn te doen verstommen.