Antarktyda

Antarktyda: Ostatni Kontynent

Antarktyda to ostatnia wielka dzicz na ziemi — kontynent o powierzchni czternastu milionów kilometrów kwadratowych, pokryty lodem, który zawiera dziewięćdziesiąt procent słodkiej wody na świecie. Temperatura może spaść poniżej minus osiemdziesięciu stopni Celsjusza, a wiatr osiąga prędkość trzystu kilometrów na godzinę. Żaden naród nie posiada tego miejsca. Żaden lud rdzenni nigdy nie nazywał go domem. Traktat Antarktyczny, podpisany w 1959 roku przez dwanaście państw, a obecnie przestrzegany przez ponad pięćdziesiąt, wyznacza kontynent jako rezerwat naukowy i zakazuje działalności wojskowej, wydobycia minerałów oraz testów nuklearnych. Jest to, w najbardziej dosłownym sensie, wspólne dziedzictwo ludzkości — a wizyta w tym miejscu to doświadczenie, które przestroi każdą naszą dotychczasową pewność na temat tego, czym może być świat przyrody.

Charakter Antarktydy definiuje jej przytłaczająca skala i czystość. Pokrywa lodowa, w niektórych miejscach grubsza niż cztery tysiące metrów, otula kontynent białym płaszczem, który rozciąga się we wszystkich kierunkach poza granice widzenia. Góry lodowe wielkości małych krajów odrywają się od szelfów lodowych i dryfują na północ, ich kształty — tabularne, szpiczaste, wytworzone w łuki i tunele — tworzą nieustannie zmieniający się ogród rzeźb z zamrożonej wody. Kolory są niepodobne do czegokolwiek w zamieszkałym świecie: lód świeci odcieniami niebieskiego tak intensywnymi, że wydają się naelektryzowane, podczas gdy woda waha się od najgłębszego indygo do mlecznego jadeitu, w którym mączka lodowcowa unosi się w prądach. Latem, gdy słońce ledwie zachodzi, krajobraz oświetlony jest w wiecznym złotym świetle, które sprawia, że każda powierzchnia staje się luminescencyjna.

Fauna Antarktydy koncentruje się wzdłuż wybrzeża i półwyspu, gdzie morski ekosystem — zasilany przez kryl w ilościach szacowanych na pięćset milionów ton — wspiera populacje o zdumiewającej gęstości. Kolonie pingwinów liczące setki tysięcy osobników pokrywają całe zbocza, tworząc hałaśliwe, nieprzyjemnie pachnące i nieustannie rozrywkowe społeczności. Pingwiny białobrewe, gentoo i adeli to najczęściej spotykane gatunki, z których każdy charakteryzuje się odmiennym zachowaniem i siedliskiem. Wieloryby humbakowe, minke i orki żerują w bogatych wodach Antarktydy, często zbliżając się do statków ekspedycyjnych na tyle blisko, że można usłyszeć ich wydychane powietrze. Foki leopardzie — smukłe, potężne drapieżniki z gadzim uśmiechem — patrolują krawędzie lodu, podczas gdy foki Weddella wygrzewają się w słonecznych miejscach, emanując zadowoloną sennością.

Ludzka historia Antarktydy, choć krótka, jest dramatyczna. Heroiczna era eksploracji — Shackleton, Scott, Amundsen, Mawson — przyniosła opowieści o wytrwałości, ambicji i poświęceniu, które pozostają jednymi z najbardziej fascynujących w annałach ludzkich dążeń. Ratunek Shackletona dla jego załogi po utracie statku Endurance w 1915 roku — podróż otwartą łodzią przez osiemset mil Oceanu Południowego do Georgii Południowej — jest być może największą historią przetrwania, jaka kiedykolwiek została opowiedziana. Dziś stacje badawcze, które rozsiane są po kontynencie — McMurdo (USA), Rothera (Wielka Brytania), Dumont d'Urville (Francja) i inne — kontynuują tradycję naukowego badania, badając zmiany klimatyczne, degradację ozonu oraz ekosystemy, które ewoluowały w izolacji przez miliony lat.

Lindblad Expeditions oraz Scenic Ocean Cruises oferują rejsy po Antarktydzie, które obejmują zarówno rejsy po półwyspie, jak i ekspedycje w głąb południa, docierające do Morza Rossa. Wszystkie wizyty są regulowane przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Operatorów Turystycznych na Antarktydzie (IAATO), które ogranicza wielkość grup lądowych i egzekwuje surowe protokoły ochrony środowiska. Sezon antarktyczny trwa od listopada do marca, a każdy miesiąc oferuje inne doświadczenia: listopad to czas nieskazitelnego śniegu i zalotnych pingwinów, grudzień i styczeń to najdłuższe dni i najwyższe temperatury, luty to czas obserwacji wielorybów, a marzec to dramatyczne zachody słońca, gdy nadchodzi australijska jesień. Antarktyda jest najdroższym i logistycznie najbardziej wymagającym celem podróży na świecie — a każda osoba, która tam była, powie ci, że warto wydać każdy dolar, przetrwać każdą falę Cieśniny Drake'a i poświęcić każdą minutę podróży.