Murshidabad

Na osadzonych równinach Bengalu, gdzie rzeka Bhagirathi zakręca przez krajobraz ryżowych pól i gajów mango, miasto Murshidabad zachowuje upiorną wspaniałość epoki, gdy było jednym z najbogatszych i najpotężniejszych stolic na świecie. Jako siedziba Nawabów Bengalu od 1717 do 1772 roku, Murshidabad kontrolował szlaki handlowe delty Gangesu, dysponował dochodami przewyższającymi te z współczesnej Wielkiej Brytanii i odegrał kluczową rolę w wydarzeniach, które doprowadziły do brytyjskiego panowania kolonialnego w Indiach. Bitwa pod Plassey w 1757 roku, stoczona tuż na południe od miasta, jest powszechnie uważana za moment, w którym brytyjskie imperium w Indiach naprawdę się rozpoczęło.

Dziedzictwo architektoniczne miasta jest niezwykłe, choć czas i nieustępliwy klimat Bengalski odcisnęły na nim swoje piętno. Pałac Hazarduari — "Pałac Tysiąca Drzwi" — to wspaniała neoklasyczna budowla z 1837 roku, która obecnie mieści jedno z najważniejszych regionalnych muzeów Indii, a jej sale wypełnione są malarstwem mogolskim, bronią i zbrojami, rzeźbami z kości słoniowej oraz legendarną kolekcją lasek i mieczy zgromadzoną przez późniejszych Nawabów. Meczet Katra, zbudowany przez Nawaba Murshida Quli Khana w 1724 roku jako centralny punkt jego stolicy, był niegdyś największym meczetem w Bengalach — jego kruszejące łuki i spękane kopuły wciąż emanują ogromną autorytetą, podczas gdy grób Nawaba spoczywa ukryty pod głównymi schodami, w akcie pokory, który wciąż porusza odwiedzających.

Kuchnia bengalska w Murshidabadzie nosi ślady dworu Nawabów. Gotowanie w tym regionie to wyrafinowana fuzja tradycji mughalskich i bengalskich — biryanis pachnące szafranem i wodą różaną, delikatne kosha mangsho (wolno gotowana jagnięcina) oraz charakterystyczna kuchnia murshidabadzka, która podnosi skromne składniki dzięki cierpliwemu przyprawianiu i mistrzowskiej technice. Rybki rzeczne — hilsa, rohu i katla — przygotowywane są w sosie musztardowym, gotowane na parze w liściach bananowca lub smażone na złoty chrupkość. Lokalne słodycze są legendarne: sandesh, rosogolla oraz charakterystyczne sitabhog i mihidana, parowane słodycze o takiej sławie, że otrzymały status oznaczenia geograficznego.

Krajobraz rzeczny otaczający Murshidabad nagradza odkrywców. Bhagirathi, odgałęzienie Gangesu, przepływa obok miasta szerokimi, leniwymi zakrętami, a jego brzegi zdobią historyczne budowle, ghaty kąpielowe oraz wioski, które przez wieki zmieniły się niewiele. Rejs łodzią wzdłuż rzeki zapewnia najlepszą perspektywę na rozmach dawnej stolicy Nawabów — pałace, grobowce i meczety ustawione wzdłuż brzegów na kilometr, z których wiele powoli poddaje się erozji rzeki. Historyczna dzielnica jedwabnicza, gdzie rzemieślnicy produkują jedwab z Murshidabad przy użyciu technik niezmienionych od wieków, oferuje wgląd w tradycję tekstylną, która niegdyś uczyniła to miasto centrum globalnego handlu luksusowego.

Murshidabad jest zazwyczaj odwiedzany w ramach rejsów rzecznych po Gangesie lub Hooghly, lub jako jednodniowa wycieczka z Kalkuty (około 220 kilometrów drogą lub koleją). Pałac Hazarduari oraz główne miejsca historyczne są w zasięgu spaceru, chociaż riksze rowerowe stanowią charakterystyczną alternatywę. Najbardziej komfortowy czas na wizytę to okres od października do marca, kiedy monsun ustępuje, a temperatury są umiarkowane. Miesiące monsunowe (czerwiec do września) przynoszą dramatyczne niebo i bujne zielone krajobrazy, ale także powodzie i trudne warunki podróży. Murshidabad oferuje wgląd w rozdział indyjskiej historii, który ukształtował nowoczesny świat — miasto, w którym wspaniałość imperium i melancholia jego upadku współistnieją z niezaprzeczalną siłą.